Gebelikte barsak tıkanıklığı (intestinal obstruksiyon)

İntestinal obstruksiyon (İO) 2500-3000 gebelikte bir görülür ve görülme sıklığı giderek artmaktadır . Gebe olmayan kadınlarda olduğu gibi İO ların %55-60 ı yapışıklıklar nedeniyle oluşur ve daha önce karın cerrahisi geçirmiş olanlarda bu oran %77 ye çıkar. Genişleyen rahmin karın içi organlarda yer değişikliği yapması bir sebep olabilir. Barsak tıkanıklıklarının %5 i ilk üç ayda, %25 i ikinci üç ayda, %45 ü son üç ayda ve %25 i de doğum sonrası dönemde görülür. Barsak dolanması (volvulus) gebe olmayan kadınlara göre gebelerde daha sık görülen bir sebeptir (%3-5 e karşılık %25).Volvulusların yarısı gebeliğin son üç ayında oluşmaktadır, muhtemelen çabuk büyüyen rahim nedeniyle barsakların yer değiştirmesi buna yol açmaktadır. Hastaların %25 sı doğum sonrası dönemdedir ki bu dönem de uterusun hızla küçüldüğü ve barsakların yer değiştirdiği bir dönemdir. Bir barsak parçasının diğerinin içine girmesi (invajinasyon) gebelik sırasında oluşan İO vakalarının % 5 ini oluşturur. Fıtık (herni) ve barsakta gelişen tümörler daha seyrek görülen sebeplerdir.Ogilvie sendromu(*****)doğum sonrası özellikle sezeryan sonrasında görülebilir.

Gebe ve gebe olmayan kadınlarda İO bulguları farklılık gösterir. Karında rahatsızlık hissi, kabızlık ve kusma sıklıkla görülmekle birlikte hastalığa özgü olmayıp özellikle gebeliğin ilk aylarında olmak üzere normal gebelik seyri sırasında da görülebilen bulgulardır. Bulantı olmadan dışkılı kusmaların varlığında İO düşünülmelidir. Gebelik bulantı ve kusması ile karışabilir. Özellikle ilk 3 aydan sonra bu bulguların görüldüğü gebelerde dikkatli olmak gerekir. Laboratuvar bulguları genellikle yardımcı değildir. Radyolojik yöntemler bebek için riskli olmakla birlikte tanıda yardımcı olabilir ve fayda – zarar oranı hastaya göre değerlendirilmelidir. Karın ultrasonu güvenli bir tanı yöntemidir ve genişlemiş barsak bölümlerini gösterebilir. Gebede İO tanısı konulduğunda koruyucu tedavinin rolü yoktur. İO gebe anne ve bebek için acil cerrahi girişim gerektiren bir durumdur. Anne ölüm oranı gebe olmayan kadınlara göre daha yüksektir (%6), bebek ölüm oranı %20-25 civarındadır ve gebeliğin son dönemlerinde daha yüksektir. Akut apandisitte olduğu gibi gecikmiş cerrahi girişim ölüm oranını artırmaktadır.

(*****) Ogilvie sendromu: Mekanik bir neden olmaksızın, kalın barsağın belirgin olarak genişlemesi ve gaz ve dışkı çıkaramama ile karakterize bir hastalıktır. En önemli nedeni gebeliğin sonlandırılması(sezaryen veya normal doğum) ve rahim içi operasyonlardır.